ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ ਸੁਆਣੀ - ਨੂਰ ਸੰਤੋਖਪੁਰੀ
ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਹਰੇਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤੇ ਦੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ-ਨਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅੌਰਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਅਤੇ ਮੰਨਣ ’ਚ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੌਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਸਿਆਣਪ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਉੱਪਰ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਭਾਰਤੀ ਅੌਰਤਾਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੁਹਿਰਦ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ-ਨਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਰੀਝਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਆਰਾਮ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੀਆਂ। ਭਾਰਤੀ ਅੌਰਤਾਂ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮਾਡ਼ੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਭਾਰਤੀ ਅੌਰਤਾਂ ਸਾਡੀ ਸੱਚੀ-ਸੁੱਚੀ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਣ-ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਰੇਕ ਜੀਅ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਨਿਭਾਵੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੁਰੀ ਅੌਰਤ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰੇ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚਡ਼੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਹੜਾ ਖ਼ਸ਼ੀਆਂ-ਖੇੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਅੌਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉੁਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅੌਰਤਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ, ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੁਟਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤੇ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੌਖ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ।
ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅੌਰਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮਿਜਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨਰਮ ਦਿਲ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਤੁਨਕ ਮਿਜਾਜ਼ ਨਾਰਾਂ ਚੰਗੇ-ਭਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਵੀ ਉਜਾੜ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਥਾਣਿਆਂ, ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਰੁਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਾਲਤ ਸੁਆਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੜਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਰੀਝ ਨਾਲ ਹੱਥੀਂ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਹਰੇਕ ਜੀਅ ਨੂੰ ਮੋਹ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛਕਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਅੌਰਤਾਂ ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰਕ ਤੇ ਸਨਅਤੀ ਆਦਿ ਕੰਮ-ਧੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੱਥ ਵਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਘਰ-ਬਾਹਰ ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਖ਼ਰਚਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੁਆਣੀ ਹੀ ਮਕਾਨ ਜਾਂ ਕੋਠੀ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਅੌਖੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਬਣ ਕੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਖੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਸੁਆਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ-ਨਾਤਿਆਂ ਦੀ ਧੁਰੀ ਤੇ ਬੁਨਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
